home

Latest Post

TRẺ CON NÊN ĐƯỢC HỌC THẾ NÀO?

Có một số bạn nhắn và đặt một số vấn đề với mình thế này:
– Trẻ con 1, 2 tuổi thì dạy chúng những gì?
– Dưới 6 tuổi nên dạy cho chúng làm sao? (vì thấy mình chia sẻ nhiều quá trình chơi với bạn N trên 6 tuổi :D).
– Làm thế nào để nghĩ ra các trò chơi phù hợp với con mình?
– …
Theo mình, chúng ta nên đi từ tiếp cận căn bản từ quá trình hình thành cơ thể. Cơ thể người bao gồm các tế bào. Từ hai tế bào của cha và mẹ cho, quá trình phân bào cứ thế nhân lên và tạo thành một cơ thể hoàn chỉnh với nhiều cơ quan thống nhất nhau, trong đó mỗi cơ quan đảm nhận một chức năng riêng.
Quá trình phát triển của chúng ta từ lúc hình thành luôn luôn phụ thuộc vào “thông tin” từ bên ngoài. Thuật ngữ “thông tin” nên được hiểu theo nghĩa rộng, nghĩa là tất cả những gì đến từ bên ngoài có tác động đến cơ thể chúng ta, từ thức ăn, điều kiện môi trường, âm thanh, hình ảnh… Xét ở cấp độ vĩ mô, thông tin cơ thể chúng ta tiếp nhận thông qua 05 giác quan: xúc giác, thị giác, thính giác, khứu giác và vị giác, còn xét ở cấp độ vi mô, các tế bào trong cơ thể chúng ta phát triển dựa vào các thông tin đến từ môi trường xung quanh màng tế bào. Từ nhận định đó, để phát triển con người, trong giai đoạn những năm đầu đời, không có gì quan trọng bằng việc giúp trẻ phát triển 05 giác quan, vì đó là nền tảng cho việc phát triển tất cả các năng lực (bao gồm cả trực giác) sau này của đứa trẻ. Vai trò của người “dạy” là chọn thông tin để đưa vào cơ thể trẻ thông qua 05 giác quan, các thông tin này sẽ ảnh hưởng đến từng tế bào và các tế bào sẽ thay đổi, từ đó các cơ quan trong cơ thể trẻ sẽ thay đổi cho phù hợp với lượng thông tin bên ngoài đó.
Một đứa trẻ sinh ra, chúng ta thường nghĩ nó không biết gì 😀, nhưng thật ra nó đã có đầy đủ các kênh để tiếp nhận thông tin từ 05 giác quan, chỉ có điều mức độ biểu hiện còn sơ khai làm cho chúng ta dễ dàng bỏ qua nếu không quan sát thật kỹ. Tạo hóa cho người mẹ kỹ năng quan sát và độ nhạy cảm tuyệt vời này, có thể hiểu được mọi động thái, thay đổi nhỏ nhất của một đứa trẻ và đáp ứng nhu cầu của chúng tốt nhất.
Các giác quan, năng lực của trẻ phát triển theo thời gian cùng với việc lớn lên của nó. Các tế bào phát triển làm cho cơ thể lớn lên, là nền tảng cho các giác quan và năng lực phát triển. Các giác quan phát triển kích thích năng lực phát triển, và ngược lại năng lực làm cho các giác quan phát triển. Mối liên hệ hữu cơ này là tự nhiên, và việc chúng ta có thể làm để can thiệp vào sự phát triển này là …quan sát và chọn thông tin.
Quan sát một em bé sinh ra, mọi thứ đối với nó mới toanh, nó bắt đầu nạp “thông tin” từ thế giới bên ngoài thông qua các giác quan của nó và cách của nó phản ứng cũng là để phát triển dần các giác quan, từ đó phát triển cơ thể và năng lực của của mình. Biểu hiện rõ nhất trong giai đoạn đầu có lẽ là xúc giác. Nó đói, lạnh, nóng, đau…thì nó sẽ khóc. Khóc để tìm được sự hỗ trợ nhằm cân bằng cơ thể để phát triển. Khi cơ thể phát triển thì các giác quan khác dần hoàn thiện và sẽ cho phản ứng ngày càng phức tạp hơn như nhận biết đồ vật, nhận ra người thân và phản ứng lại bằng cách cười 😀. Do đó, không có công thức chung để dạy trẻ con, cứ quan sát chúng và bạn sẽ thấy chúng cần gì và tại sao như vậy, từ đó tìm cách đáp ứng nhu cầu của chúng để chúng phát triển những gì cần phát triển ở lứa tuổi đó. Một ví dụ khá rõ là khi trẻ bắt đầu có biểu hiện ném đồ đạc, bất kể thứ gì trong tầm tay của chúng (mình nhớ không lầm là bắt đầu lúc khoảng 18 – 24 tháng), điều đó không có nghĩa là trẻ “phá” hay “nghịch” mà là nhu cầu khám phá mọi thứ xung quanh, xem đồ vật “tương tác”, “thay đổi” thế nào khi được ném đi. Hiểu được điều đó thì bố mẹ có thể xử lý bằng cách cung cấp các đồ vật không vỡ như quả bóng nhựa, đồ chơi cao su… vừa thỏa mãn nhu cầu ném của trẻ vừa giảm thiểu thiệt hại. Tất cả các hiện tượng tự nhiên đó đều nhằm mục đích làm cho trẻ phát triển các giác quan.
Mỗi đứa trẻ được sinh ra đều có tố chất của một nhà khoa học với năng lực khám phá vượt trội. Nó luôn tò mò, làm đủ các thí nghiệm thông qua hoạt động chơi và kiểm chứng kết quả phản hồi. Điều đó giúp chúng “học” được rất nhiều từ thế giới xung quanh. Và đó cũng là lý do tại sao quan điểm của nhà giáo dục nổi tiếng Jean-Jacques Rousseau (tác giả của “Emile hay là về giáo dục”) là chú trọng phát triển 05 giác quan cho trẻ trước 10 tuổi. Chương trình giáo dục mẫu giáo và tiểu học của các nước tiên tiến đều dựa trên quan điểm này.
Mỗi ông bố bà mẹ chúng ta đều có thể là những người thầy thật tốt cho con mình trong những năm đầu đời bằng cách quan sát các dấu hiệu phát triển của con mình để phát hiện ra nhu cầu, từ đó đưa ra các bài học hợp lý để phát triển các giác quan.